Ściany ogniowe – czym są, jakie mają klasy odporności i kiedy ich montaż jest obowiązkowy?

Ściany ogniowe to elementy konstrukcyjne budynku, których zadaniem jest zatrzymanie rozprzestrzeniania się pożaru między pomieszczeniami, strefami pożarowymi lub sąsiednimi budynkami przez określony czas. Muszą charakteryzować się odpowiednią klasą odporności ogniowej (np. REI 60, REI 120, REI 240) oraz spełniać wymagania zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ich obecność jest obowiązkowa m.in. w halach przemysłowych, magazynach, budynkach wielorodzinnych oraz obiektach usytuowanych blisko granicy działki.

Czym dokładnie jest ściana ogniowa?

Ściana ogniowa (nazywana też ścianą przeciwpożarową lub ścianą oddzielenia przeciwpożarowego) to przegroda budowlana zaprojektowana tak, by przez zdefiniowany czas nie doszło do:

• utraty nośności konstrukcji (kryterium R),
• utraty szczelności na przenikanie płomieni i gazów pożarowych (kryterium E),
• utraty izolacyjności termicznej, czyli nadmiernego nagrzania się drugiej strony ściany (kryterium I).

Stąd popularne oznaczenia klas typu REI 60 czy EI 120 – liczba oznacza czas w minutach, przez jaki przegroda musi spełniać dane kryteria podczas testu ogniowego.

Różnica między ścianą ogniową a zwykłą ścianą działową

Standardowa ściana działowa nie posiada żadnej certyfikowanej odporności ogniowej – jej zadaniem jest wyłącznie podział przestrzeni. Ściana ogniowa musi natomiast przejść badania w akredytowanym laboratorium i posiadać dokumentację potwierdzającą klasę odporności (aprobatę techniczną, krajową lub europejską deklarację właściwości użytkowych).

Kiedy ściany ogniowe są wymagane przepisami?

Obowiązek zastosowania ścian ogniowych wynika przede wszystkim z podziału budynku na strefy pożarowe oraz z jego kategorii zagrożenia ludzi (ZL) lub kategorii zagrożenia wybuchem. Najczęściej wymaga się ich w następujących sytuacjach:

• Podział dużej hali na mniejsze strefy pożarowe – dopuszczalna powierzchnia strefy zależy od klasy odporności pożarowej budynku i sposobu jego użytkowania.
• Oddzielenie budynku od sąsiedniej działki – gdy odległość od granicy jest mniejsza niż wymagana, ściana od strony granicy musi być ścianą oddzielenia przeciwpożarowego bez otworów.
• Segmenty budynków wielorodzinnych – klatki schodowe i poszczególne segmenty często oddziela się ścianami REI 120 lub REI 240.
• Magazyny wysokiego składowania – tam, gdzie ładunek ogniowy jest bardzo wysoki, przepisy wymagają najwyższych klas odporności, często w połączeniu z systemami tryskaczowymi.
• Garaże podziemne i parkingi wielopoziomowe – oddzielenie od części mieszkalnej lub usługowej budynku.

Materiały stosowane do budowy ścian ogniowych

Nie każdy materiał budowlany nadaje się do wykonania ściany o wysokiej klasie odporności ogniowej. W praktyce najczęściej wykorzystuje się:

• beton i żelbet – naturalnie wysoka odporność ogniowa, stosowany w konstrukcjach nośnych i oddzieleniach o klasie REI 240 i wyższej,
• silikat i cegła ceramiczna pełna – popularne w budownictwie mieszkaniowym, dają dobre parametry przy relatywnie niższych kosztach,
• płyty warstwowe z rdzeniem z wełny mineralnej – stosowane w halach stalowych i magazynach, montowane na konstrukcji stalowej,
• systemy suchej zabudowy z płyt gipsowo-kartonowych ogniochronnych (typu GKF) – wykorzystywane przy ścianach szkieletowych i obudowach instalacji.

Kluczowe jest nie tylko zastosowanie odpowiedniego materiału, ale też prawidłowe wykonanie połączeń, przejść instalacyjnych i dylatacji – to właśnie te miejsca są najczęstszą przyczyną utraty szczelności ogniowej w praktyce.

Klasy odporności ogniowej – tabela orientacyjna

Ściany ogniowe w halach przemysłowych i magazynach

W obiektach logistycznych i produkcyjnych ściany ogniowe pełnią kluczową rolę w ograniczaniu strat materialnych i zapewnieniu czasu na ewakuację oraz akcję gaśniczą. Szczególnie istotne jest to w przypadku dużych obiektów, gdzie odpowiednie podziały przeciwpożarowe decydują o bezpieczeństwie całej inwestycji – więcej o specyfice takich obiektów można znaleźć w artykule o magazynach wysokiego składowania, gdzie odporność ogniowa przegród jest jednym z priorytetowych zagadnień projektowych.

Najczęstsze błędy przy projektowaniu i wykonawstwie

• Brak odpowiedniego zabezpieczenia przejść instalacyjnych (kable, rury) przez ścianę ogniową – nawet niewielki, niezabezpieczony otwór unieważnia klasę odporności całej przegrody.
• Stosowanie drzwi lub bram przeciwpożarowych o niższej klasie niż sama ściana.
• Pominięcie wymogu wysunięcia ściany ogniowej poza lico elewacji lub dachu, co ma zapobiec przeniesieniu ognia na sąsiedni segment.
• Brak dokumentacji potwierdzającej klasę odporności zastosowanych materiałów podczas odbioru przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Jak sprawdzić, czy dana ściana spełnia wymogi?

Podczas odbioru budynku przez straż pożarną lub nadzór budowlany wymagane jest przedstawienie dokumentacji technicznej potwierdzającej klasę odporności ogniowej zastosowanych przegród. Powinna ona zawierać:

• deklarację właściwości użytkowych (DoP) producenta materiału,
• protokół z badań ogniowych przeprowadzonych w akredytowanym laboratorium,
• rysunki wykonawcze zgodne z projektem budowlanym i ekspertyzą pożarową (jeśli była wymagana).

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy każda ściana zewnętrzna może pełnić funkcję ściany ogniowej?

Nie. Musi zostać zaprojektowana i wykonana z materiałów o potwierdzonej klasie odporności ogniowej, spełniać wymogi co do braku otworów (lub posiadać zabezpieczone otwory) oraz odpowiednio wystawać poza obrys dachu i elewacji zgodnie z warunkami technicznymi.

Jaka jest minimalna klasa odporności ściany oddzielenia przeciwpożarowego?

Zależy od kategorii zagrożenia budynku i jego wysokości, ale najczęściej spotykane wartości to REI 60 dla budynków niskich i REI 120-240 dla budynków średniowysokich, wysokich oraz obiektów przemysłowych o dużym obciążeniu ogniowym.

Czy ścianę ogniową można wykonać z płyt warstwowych?

Tak, pod warunkiem zastosowania płyt z rdzeniem z wełny mineralnej posiadających certyfikat potwierdzający wymaganą klasę odporności ogniowej – takie rozwiązania są standardem w halach stalowych i magazynach.

Co się dzieje, jeśli w ścianie ogniowej znajdują się niezabezpieczone przejścia instalacyjne?

Każdy niezabezpieczony otwór, przez który mogą przenikać płomienie, dym lub gorące gazy, unieważnia klasę odporności ogniowej całej przegrody, co stanowi poważne naruszenie przepisów przeciwpożarowych i może skutkować odmową odbioru budynku.

Kto odpowiada za prawidłowe zaprojektowanie ścian ogniowych w budynku?

Za dobór odpowiednich klas odporności odpowiada projektant budynku, często we współpracy z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, którego opinia jest wymagana m.in. dla obiektów wysokich, wielkopowierzchniowych i przemysłowych.